محمد مهدى ملايرى
16
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
نامهاى فارسى كه در نوشتههاى عربى آمده خالى از تحريف نيست پس از اياس بن قبيصه از سوى خسرو پرويز به سلطنت حيره برگزيده شده و مدت هفده سال مستقلا بر آن سرزمين فرمان رانده كه از اين مدت چهارده سال و هشت ماه آن در زمان خسرو پرويز و بقيه آن در زمان جانشينان او بوده . « 1 » رفتار مرزبانان با قبايل عرب سياست عربى دولت ساسانى چنين نبود كه مرزبانان و كارگزاران ايرانى در امور داخلى قبايل عرب و روابط آنان با يكديگر دخالتى كنند آنچه آنها در پى آن بودهاند مراقبت در حفظ امنيت مرزهاى ايران در حواشى صحرا و جلوگيرى از تاختوتاز قبايل صحرانشين و قتل و غارت در روستاها و آباديهاى ايران و همچنين حفظ امنيت راههاى بازرگانىاى بود كه از داخله عربستان مىگذشته تا به بندرهاى ساحلى آن مىپيوسته و اين را هم در هر ناحيهاى به عهدهء قبايل همان ناحيه و بزرگان ايشان مىگذاشتند و در عوض به آنها يا مقررى ساليانه و يا پاداشهاى موقت مىپرداختند كه عربها بدان حق الخفارة مىگفتند . در اين دورانى كه در اينجا مورد گفتوگو است يعنى در اواخر دورهء ساسانى اداره مناطق عربى در قلمرو دولت ساسانى به استثناى يمن كه وضعى خاص داشت كموبيش بدين صورت بوده . امارت سرزمين حيره را كه همسايهء غربى ايران بود تا نيمههاى سلطنت خسرو پرويز خاندان لخميها كه از خاندانهاى معروف و معتبر عربى بهشمار مىرفتند برعهده داشتند و پس از قتل نعمان بود كه از سوى ايران نخست در كنار فرمانرواى عرب آنجا و سپس به استقلال مرزبانى ايرانى منصوب گرديد . امور يمامه را يكى از بزرگان عرب به نام هوزة بن على برعهده داشت كه
--> ( 1 ) . سنى ملوك الارض ، ص 96 .